İlçe, yerleşim yeri olarak kesin bilinmemekle beraber 100 veya 120 yıl öncesine dayanmaktadır. Yıllar önce yayla hayatı sürdüren Başören, Konaktepe ve Karıncalık köyü sakinleri kışın sığınak yeri olan Kuluncak'ta sürüleriyle birlikte bir barınak olan ilçemize kışı geçirmek üzere gelmişlerdir. Özellikle Konaktepe ve Başören köyleri yaylalarında oturanlar zamanla su kıyısı olan kuytu yerde yerleşik düzene geçerek Kuluncak'ın oluşmasına zemin hazırlamışlardır.
İlçe, Malatya'ya 110 km. Uzaklıkta olup, 1270 metre rakımdadır. İlçenin doğusunda Hekimhan, batısında Sivas iline bağlı Gürün, güneyinde Darende, Kuzeyinde yine Sivas iline bağlı Kangal ilçesi bulunmaktadır.

         1990 genel nüfus sayımına göre ilçe nüfusu 2.240 olup, köylerle beraber 14.063'dür. İlçenin 1 bucağı, merkez Sofular olmak üzere 2 belediyesiyle 19 köyü, 28 mezrası vardır. İlçede temel ekonomik gelir, tarıma dayalı bahçecilik, az da olsa hayvancılıktır. Coğrafi bakımdan dağlık ve engebeli olması sebebiyle arazi azdır. Bu sebeple son yıllarda büyük şehirlere göç akımı hızlanmıştır. Geçim kaynaklarının en önemlileri tarımdan elde edildiği için ekonomik yapısı toprağa dayalıdır. Çevrede Kuluncak'a yakın yerlerde krom, demir, çinko, bakır elde edilir. İlçede el sanatlarından biri olan halıcılık gelişmiştir. Halkı yeniliklere açıktır. Bunun yanı sıra örf ve adetlere olan bağımlılıkları da devam etmektedir. İlçede tarihi yer olarak Mehmet Halife türbesi, halk arasında Siyahi Baba olarak bilinen türbe, Çiritbelen köyünde leylek denilen kaybolmaya yüz tutmuş tepe üzerinde bulunan türbe ile Alvar köyü ilçe merkezi arasında romatizma hastalıklarına şifalı olduğu söylenen hamamı sayabiliriz.